Paryż. Według Bolesława Prusa : miasto-organizm, w którym każdy metr kwadratowy ma swoje unikalne zastosowanie, harmonię oraz wartość. Jedno z takich miast, w których nie można się nudzić. Mimo to przez długie lata w stolicy Francji nie istniała żadna profesjonalna drużyna piłkarska. O prawdziwych narodzinach futbolu w Paryżu możemy mówić dopiero na początku lat 70. ubiegłego wieku. Jak więc powstał obecnie najpopularniejszy i najbardziej utytułowany zespół kraju znad Sekwany? Jakie były jego początki? Co sprawiło, że Paryżanie na stałe pokochali piłkarskie emocje i przyjęli czerwono-niebieskie barwy?
(Nie)Piłkarskie realia stolicy
Pomysł stworzenia klubu na najwyższym poziomie w Mieście Światła pojawił się w 1966 roku. Niedługo po Mistrzostwach Świata zorientowano się, że w tej niemal utopijnej przestrzeni miejskiej jednak czegoś brakuje. Był to czas, gdy Puchar Europy (obecna Liga Mistrzów UEFA) zyskiwał na popularności i znaczeniu. Coraz więcej słyszało się na ulicach o drużynach takich jak m. in. Real Madryt (zwycięzca pięciu pierwszych edycji Pucharu), AC Milan czy Benfica Lizbona.
Mieszkańcy Paryża kojarzeni byli z wyjątkowym sceptycyzmem, ale również z zamiłowaniem do kultury i rozrywki. Innymi słowy, u nich nic nie mogło być „zwyczajne”. Stolica potrzebowała widowiska, a piłka nożna okazała się idealnym „spektaklem”, w dodatku w kompletnie nowej formule i klimacie. Tak właśnie rozmaite wydarzenia w teatrach, kinach czy też muzeach musiały zrobić miejsce zupełnie odrębnemu, nieoczywistemu gatunkowi sztuki.
Pierwsze kroki
W 1969 roku wolę realizacji planu stworzenia prawdziwej paryskiej potęgi piłkarskiej zgłosiła grupa znanych przedsiębiorców, na której czele stanęli Fernand Sastre, Guy Crescent oraz Henri Patrelle. Wraz z Féderàtion Française de Football przeprowadzono ankietę wśród mieszkańców. Zapytano, czy chcieliby, aby w Paryżu powstał wielki klub piłkarski. Finalnie napłynęło około 60 tysięcy pozytywnych odpowiedzi. Głosujący mogli również wyrazić swoje preferencje odnośnie potencjalnej nazwy dla zespołu. Z nazw „Paris Football Club” oraz „Football-Club de Paris” ta pierwsza zdecydowanie bardziej przypadła ankietowanym do gustu.
Niedługo po wyborze nazwy zwołano pierwsze zgromadzenie, podczas którego Guy Crescent oraz Pierre-Étienne Guyot zostali mianowani prezesami Paris FC. Przeszkodę w dalszych działaniach stanowiła zbyt mała ilość środków na kompletne utworzenie klubu. Istnieje teoria, że losami paryskiego futbolu zainteresował się sam prezes Realu Madryt – Santiago Bernabéu. Jak podaje portal One Football, miał on doradzić stworzenie zbiórki, w której to kibice mogliby pomóc sfinansować powstanie drużyny. W akcji udział wziąć miało około 20 tysięcy chętnych. Po zaledwie czterech godzinach trwania radiowej audycji promującej to przedsięwzięcie zebrana kwota wynosiła 842 tysiące franków. Klub wciąż miał jednak status „wirtualnego” – nie posiadał swojego boiska ani graczy, a co za tym idzie, nie otrzymał zezwolenia na bezpośredni start w Division 1.
Wielka fuzja
Presja wprowadzenia najwyższej klasy rozgrywkowej do stolicy nieustannie wzrastała. Jednym z możliwych rozwiązań przyspieszenia tego procesu stało się połączenie Paris FC z innym klubem. Początkowo klubem tym miał być CS Sedan Ardennes, wówczas występujący wśród francuskiej elity. Propozycję szybko odrzucono. Warto zaznaczyć, że wspomniany wcześniej Henri Patrelle był prezesem drużyny Stade Saint-Germain, zwanej też Stade Saint-Germanois. Klub ten powstał w 1904 roku w miejscowości Saint-Germain-en-Laye, na zachodnich przedmieściach Paryża. Drużyna przez długi czas była częścią amatorskiego systemu CFA, w którego ramach rozgrywała swoje spotkania. Za największy sukces uznaje się dotarcie do ćwierćfinału Pucharu Francji w sezonie 1968/1969, gdzie zawodnicy z Saint-Germain zmierzyli się z Olympique Marsylia. Po reorganizacji struktur ligowych, pozycja w tabeli umożliwiła zespołowi awans do odpowiednika dzisiejszej Ligue 2.
W 1970 roku postanowiono, że to właśnie Stade Saint-Germain będzie klubem, który połączy się z Paris FC. Tak właśnie 12 sierpnia tego samego roku oficjalnie zarejestrowano klub o pełnej nazwie : „Paris Saint-Germain Football Club”.
Pierwsze zmagania
Pierwszy sezon, a więc sezon 1970/1971, Paryżanie rozgrywali w drugiej klasie rozgrywkowej, by już po roku awansować do klasy pierwszej. Debiutancki występ w Division 1 odbył się 11 sierpnia 1971; był to mecz wyjazdowy przeciwko Angers SCO.
Skład Paris Saint-Germain na debiutanckie spotkanie przeciwko Angers SCO na Stade Jean-Bouin (dziś Stade Raymond-Kopa) :
Bramkarz : Guy Delhumeau
Obrońcy : Daniel Solas, Roland Mitoraj, Jean-Paul Rostagni, Jean Djorkaeff
Pomocnicy : Bernard Guignedoux, Sylvain Léandri, Jean-Louis Leonetti, Gérard Hallet
Napastnicy : Jean-Claude Bras, Michel Prost
Pierwszym trenerem w historii PSG był Pierre Phélipon.
Zespół Angers na to spotkanie:
Bramkarz : René Gallina
Obrońcy : Pierre Bourdel, Roger Fiévet, Milan Damjanovic
Pomocnicy : Jean-Yves Lecœur, Jean-Marc Guillou, Albert Poli
Napastnicy : Michel Rigaud, Yvan Roy, Éric Edwige, Jean-Paul Gaidoz
Trenerem drużyny był wówczas Ladislas Nagy.
Źródło: Transfermarkt
Według raportu France Football, Paryżanie zdominowali początek spotkania, ale to piłkarze z Angers wykorzystali swoją pierwszą okazję na zdobycie bramki. Po strzale Poliego, który został odbity przez Leonettiego, napastnik Yvan Roy przejął piłkę i otworzył wynik spotkania w 9. minucie. Niedługo potem, bo 24. minucie zawodnicy ze stolicy stracili drugą bramkę. Było to trafienie z rzutu wolnego przyznanego w odległości 30 metrów od paryskiej bramki, a jego wykonawcą był Jean-Yves Lecœur. W 85. minucie napastnik PSG Michel Prost został sfaulowany w polu karnym, jednakże sędzia André Petit nie zdecydował się na odgwizdanie tego przewinienia. Wynik 0:2 nie uległ zmianie do samego końca meczu.
Pierwszy sezon we francuskiej ekstraklasie Paris Saint-Germain zakończył na 16. miejscu w tabeli z wynikiem 10 zwycięstw i 18 porażek w 38 spotkaniach łącznie.
Skład Paris Saint-Germain, rok 1971. Źródło : histoiredupsg.fr
Problem nazwy
W 1972 roku w klubie znów pojawiły się problemy finansowe. Władze miasta zaproponowały pomoc pod warunkiem zmiany nazwy zespołu. Chciano, aby w nazwie nie było nawiązania do regionu Saint-Germain, a jedynie do samego Paryża; miało to na celu zachowanie paryskiej tożsamości. Pomysł ten spotkał się z dezaprobatą Henriego Patrelle’a. Według francuskich opracowań historycznych, na które powołuje się m.in. Wikipedia, zorganizowano specjalne głosowanie, które miało rozwiązać problem. Znaczna część głosujących przyjęła warunki miasta, jednak aby zmienić statut, większość musiała wynosić co najmniej 2/3 wszystkich oddanych głosów. Było ich łącznie 939, z czego 623 to głosy popierające zmianę. Zabrakło zatem zaledwie trzech, aby nazwa mogła ulec zmianie. Wniosek został odrzucony. W związku z tym podjęto decyzję o rozłamie. Crescent zdecydował się powrócić do Paris FC, natomiast Patrelle pozostał przy PSG, nie wznawiając dawnej nazwy „Stade Saint-Germain”.
Paris FC zachował status klubu profesjonalnego, cały dotychczasowy skład oraz możliwość dalszej gry na Parc des Princes. Natomiast PSG stał się klubem amatorskim, grającym w Division 3. W roku 1973 drużyną zainteresował się znany projektant mody – Daniel Hechter. Z czasem zaczął pełnić funkcję prezesa razem z Patrelle. To właśnie dzięki finansowemu wsparciu oraz innym działaniom Hechtera powrót do najwyższej ligi miał miejsce już w 1974; niedługo po tym Henri Patrelle całkowicie zrezygnował z pełnienia swojej funkcji. Warto zaznaczyć, iż od tamtej pory drużyna ani razu nie zaliczyła spadku do niższej klasy rozgrywkowej.
W tym samym roku doszło również do przekazania Parku Książąt do użytku PSG. Było to spowodowane faktem, iż Paris FC po pierwszym sezonie „samodzielnej” gry nie utrzymał się na najwyższym szczeblu i spadł do niższej ligi. Drużyna pomimo walki nie była w stanie powrócić na szczyt. Jej dalsza historia toczyła się w trzeciej, czwartej, a swego czasu nawet piątej klasie. Dopiero w 2015 roku klub awansował ponownie do Ligue 2, a w sezonie 2014/2015 zajął tam drugie miejsce, co oznaczało upragniony awans do Ligue 1. Jednocześnie zespół przejęły nowe władze, z dużymi środkami na koncie oraz szczegółowo określonym planem „odrodzenia”.
Tożsamość lokalna
Po awansie w 1974 roku PSG stało się dokładnie tym, o czym mówiono z nadzieją przez lata. Klubem, który dał mieszkańcom Paryża możliwość aktywnego przeżywania wszystkiego tego, co znali dotąd jedynie z zagranicznych rozgrywek. Z czasem trybuny Parc des Princes zaczęły się wypełniać, a kibice, dotąd spoglądający krytycznym, analizującym okiem, odnajdywali w sobie wierność i przywiązanie do klubowych barw.
Derby
Powrót Paris FC do Ligue 1 oznacza, że Paryż, podobnie jak Madryt czy Mediolan, doczeka się swoich derbów. Poza historią, emocji dodaje temu starciu fakt, iż stadiony derbowych rywali dzielą zaledwie…44 metry!
Parc des Princes i Stade Jean-Bouin, Źródło : Instagram : @sporf
Pierwsze derby Paryża odbędą się na Parc des Princes, w niedzielę 4 stycznia 2026 w ramach 17. kolejki Ligue 1.
Podsumowanie
Pierwsze lata istnienia Paris Saint-Germain to czas niestałości i budowania fundamentów dla prawdziwej europejskiej legendy, którą możemy podziwiać w dzisiejszych czasach. To opowieść o przebiciu się futbolu przez standardy rozrywki w stolicy Francji tamtego okresu; o rosnącym znaczeniu piłki w rozwoju paryskiej tożsamości lokalnej, szczególnie wśród młodych. Niemniej jednak zebrane tutaj fakty to jedynie kropla w morzu interesujących informacji na temat klubu z Parc des Princes. Jak zespół radził sobie w poszczególnych latach? W jaki sposób nim zarządzano, postrzegano jego przyszłość? Co sprawiło, że kibiców wciąż przybywało? Kto zapisał się w historii pod względem szczególnych boiskowych statystyk? Odpowiedzi na te oraz inne pytania związane z historią PSG ukażą się niebawem w następnych artykułach.